Leśne

Traper

1.       Uprawia harce leśne.

Na wycieczkach i harcach w lesie i w polu w przynajmniej ośmiu grach terenowych sprawnie i z powodzeniem podchodził przeciwnika i przekradał się przez linię wart , dał dowody spostrzegawczości oraz porozumiewał się w sposób skryty.

2.       Orientuje się w lesie.

W wędrówkach swych nie błądzi i zachowuje stałą orientację co do miejsca którym się każdorazowo znajduje, co do stron świata, drogi przez siebie przebytej i czasu.

3.       Daje sobie radę w lesie.

Sprawnie rozbije biwak i rozpali ognisko-nawet w trudniejszych; udziela pierwszej pomocy.

4.       Jest zaopatrzony na wyprawy leśne.

Ma najgłówniejsze przedmioty sprzętu wycieczkowego, na wycieczki zabiera z sobą to, co należy. Wykonał sam lub z zastępem przynajmniej dwa przedmioty użytku wycieczkowego: jeden dla siebie, drugi dla drużyny.

5.       Jest kulturalnym traperem.

Szanuje las i przyczynia się do jego ochrony. Wie, gdzie są w Polsce puszcze i najgłówniejsze rezerwaty leśne. Opowie z własnych doświadczeń i przeczytanej książki obyczaje życia leśnego.

Wskazówki:

Sprawność może być zdobywana zespołowo lub przez pojedynczych harcerzy, w wieku od 12-14 lat, najlepiej zaraz po próbie młodzika a przed próbą wywiadowcy. Zdobycie sprawności nastąpić może tylko na wycieczkach. Kandydat powinien wziąć udział w co najmniej 4 wycieczkach, w tym jednej z biwakowaniem i jednej z nocowaniem, oraz spędzić parę godzin w lesie na wykonywaniu pewnego zadania samotnie lub we dwójkę. Powyższe minimum może być zmniejszone lub zwiększone stosownie do okoliczności (dostępność wycieczek dla kandydata, ogólna częstość ich w drużynie). Wykonanie zadania 1-go stwierdzić należy w grach ,zastosowanych przez instruktora. Fabuła ich powinna wskazywać na potrzebę zdolności traperskich, np.: poszukiwanie zbiega lub zaginionych, odszukiwanie drogi, tatarskie “deptanie po piętach” innym osobom ,itp. Przez wyrażenie “sprawnie” rozumieć należy wykazanie się przynajmniej następującymi umiejętnościami: posuwanie się z zastępem szykiem ubezpieczonym, rozwijanie tyralierki z szeregu, rzędu i dwurzędu, przechodzenie w sposób skryty drogą, w poprzek drogi, grzbietem wzgórza, bagnem, skradanie się i czołganie z wykorzystaniem terenu i sztucznych zasłon. Kilka zadań winno wystawić na próbę spostrzegawczość, pamięć i szybką orientację kandydata. Porozumiewanie się w sposób skryty powinno nastąpić za pomocą sposobów leśnych, znaków ręką i gwizdkiem, okrzyków umówionych w zastępie, naśladownictwo głosów lub innymi sposobami stosownie do okoliczności. Orientację w lesie wykaże kandydat w czasie parogodzinnej wyprawy samotnej lub we dwójkę; m. in. oceni odległość według czasu zużytego na przejście; mając kompas, określi według słońca godzinę; wskaże bez kompasu nocą i w dzień przy ładnej pogodzie strony świata – z zegarkiem i bez niego; z kompasem – wskaże 16 kierunków świata. Dla spełnienia zadania 3-go wystarczy rozbicie najprostszego biwaku ze schronieniem od deszczu(np. z koców),rozpalenie ogniska z naturalnego paliwa co najwyżej dwoma zapałkami niezależnie od pogody(prócz ulewnego deszczu) oraz zachowuje na biwaku zgodnie z zasadami porządek, higienę i bezpieczeństwo; należy również okazać pierwszą pomoc w fikcyjnym wypadku np. ukąszenie przez żmiję, oparzenia, odparzenia nóg itp. Wymagania co do sprzętu wycieczkowego winny być ściśle dostosowane do indywidualnych możliwości kandydata. Sprawdzenie powinno nastąpić na wycieczkach różnego typu. W zadanie ochrony powinien kandydat włożyć pewien wysiłek, skierowany specjalnie na ten cel. Wiadomości o puszczach polskich ujawnione powinny być przez wykonanie pewnych zadań – gier, np. opracowania tras wycieczek, ćwiczenia na “ślepej” mapie itp.Rozmowa o obyczajach leśnych powinna uwzględniać zainteresowania i poziom umysłowy kandydata, chodzi w niej o zdobycie harcerskiego stosunku do życia w lesie.

Tropiciel

1.       Jest czynnym i uczynnym tropicielem.

Spełnił sam lub z zastępem taki dobry uczynek, do którego wykonania trzeba było wykorzystać wiedzę harcerską.

2.       Czyta umiejętnie w księdze tropów.

Tropił za śladem ludzkim lub zwierzęcym, zachowując zasady tropicielskie. Wyszuka w lesie 5 tropów zwierząt dzikich i 5 domowych. Rozróżni tropy człowieka zależnie od rodzaju chodu. Narysuje z pamięci własny trop. Rozpozna z tropu kierunek jazdy roweru.

3.       Stosuje w życiu harcerskim wiedzę tropicielską.

Wytyczy szlak tropicielski długości około 1,5 km opatrzony listami indyjskimi; przejdzie za takim szlakiem, zachowując zasady tropicielskie. W grach tropicielskich wykaże spostrzegawczość, domyślność i dobrą pamięć wzrokową.

4.       Przyczynia się do szerzenia wiedzy tropicielskiej.

Wykona sam lub z zastępem przedmiot potrzebny do ćwiczeń w tropieniu.

5.       Jest kulturalnym tropicielem.

Ma swój znak tropicielski. Uda głos i rozpozna trop zwierzęcia, będącego godłem jego zastępu, opowie jakimi obyczajami ono się rządzi. Przeczytał książkę o życiu leśnym, opowie co mu się w niej jako tropicielowi podobało. Przyczynia się do ochrony lasu. Wskaże na mapie główne zbiorowiska zwierząt dzikich w Polsce, wymieni, które z nich są rezerwatami.

Wskazówki:

Do zdobywania tej sprawności można dopuścić już 12 -14 letnich harcerzy, najlepiej zaraz po próbie młodzika; może ją również zdobywać cały zastęp. Nie może zdobyć sprawności, kto nie był na co najmniej 4 wycieczkach. Pierwsze zadanie jest najgłówniejszym wymaganiem sprawności. Powinno to być wytropienie w mieście lub na wsi człowieka, a w polu zwierzęcia, będącego w trudnej sytuacji i przyjście mu z pomocą. Wszystkie pozostałe ćwiczenia powinny naprowadzić harcerza na ten czyn. Tropienie za śladem ludzkim winno polegać na przejściu ok. 0,5km w warunkach łatwych za naturalnym ludzkim tropem i ok. 1,5 km w okolicznościach trudniejszych za śladem pozostawionym sztucznie. Ślady zwierzęce lub ptasie mogą być tropione na niedużych przestrzeniach, w miejscach, gdzie kandydat na nie natrafi. Ślady te pokazuje on instruktorowi, objaśniając do kogo należą i w jakich okolicznościach zostały zostawione, a kilka z nich odrysuje i rysunki przedstawi. Należyte zachowanie przy tropieniu polegać winno m .in. na chronieniu śladu od zniszczenia przy szukaniu, sprawnym odnajdywaniu zgubionego tropu, posuwaniu się całym zastępem za tropem w sposób najkorzystniejszy, łączeniu tropienia z podkradaniem i zacieraniem śladów. W okolicach tropów zwierząt dzikich kandydat powinien wytłoczyć w glinie lub piasku ich naśladowanie. Fabuła gier tropicielskich obejmować może np. następujące wypadki: zaginięcie lub kradzież zwierzęcia domowego lub samochodu, zaginięcie dziecka itp. Próba powinna objąć co najmniej 2 takie gry. Gry powinny chłopcu nasunąć myśl o stałej gotowości do pomocy w wypadkach, w których potrzebna jest wiedza tropicielska. Na szlaku tropicielskim kandydat winien zostawić co najmniej 20 różnych znaków patrolowych, sporządzić i odcyfrować listy indyjskie, wykorzystując pomysłowo materiał do ich wykonania, łącząc znaki w zdania, nadając listowi za pomocą pewnych oznaczeń charakter rozkazu na przyszłość albo charakter opowieści o przeszłości, ukrywając zręcznie listy. Przedmiotem wykonywanym przez kandydata może być np. odlew gipsowy prawdziwego śladu zwierzęcia, podeszwa przytraczana do stopy zostawiająca sztuczny fałszywy trop, model tropów itp.

Służba polowa

1.       Był w bieżącym półroczu na co najmniej czterech wycieczkach, w tym na dwóch z nocowaniem w polu.

2.       Sprawnie urządza się na biwaku.

Biwakuje pod namiotem lub szałasem z zachowaniem zasad higieny, bezpieczeństwa i estetyki. Rozpali (nawet w trudnych warunkach) ogień i przyrządzi prosty posiłek, nawet bez naczyń. Należycie zwinie biwak.

3.       Jest sprawny w polu.

Brał udział w co najmniej czterech dużych ćwiczeniach (w tym jedno nocne) . Poprowadzi zespół w dużej grze i urządzi grę polową zastępu. Stanie w nocy na cichy alarm w maksimum 5 minut, sprawnie i z należytym zaopatrzeniem. Umiejętnie podejdzie i przekradnie się; napisze i przeczyta listy “indyjskie” , wyznaczy szlak tropicielski oraz wytropi innych na takim szlaku. Orientuje się i trafia bez błądzenia w polu i w lesie. Oceni “na oko” odległości, upływ czasu, kierunki wiatru, przewiduje pogodę. Jest fizycznie usprawniony do pokonywania przeszkód terenowych.

4.       Robi dobre wywiady terenu.

Dokona wywiadu lasu, wzgórza, rzeki lub innego odcinka terenu, względnie przedmiotu w terenie, objaśniając wywiad szkicem. Prowadzi bez błądzenia do najbliższych w okolicy terenów, zdatnych na harce drużyny.

5.       Współżyje z lasem.

Wypowie prawa puszczy lub inne zasady życia na łonie przyrody i wykaże, że stara się swoje współżycie z przyrodą układać według tych zasad.

Wskazówki:

Sprawność służby polowej jest odpowiednikiem “trapera” dla harcerzy starszych nad 14 lat; może być z powodzeniem zdobywana zbiorowo. Biwak winien kandydat rozłożyć wespół z najwyżej jednym harcerzem, jako pomocnikiem. Wystarcza szałas jednodaszkowy; schron winien przetrzymać deszcz, mieć dobrą ściółkę. Ogień winien być rozpalony najwyżej dwoma zapałkami z paliwa naturalnego, zbieranego nawet przy deszczu ; kandydat winien umieć osiągnąć na żądanie duży żar, jasny płomień, długotrwałe palenie, duży dym. Ognisko winno być należycie zabezpieczone, a potem zgaszone i ślad jego zatarty. Jako posiłek bez naczyń kandydat upiecze np. w popiele ziemniaki i na kiju lub kamieniu ciasto, albo w glinie pieczeń. W grach kandydat winien wykazać, że umie zwyciężać. Wymagania tropicielskie odpowiadają zadaniom “tropiciela” za wyjątkiem zastosowanych tu utrudnień. Dla wykazania orientacji w terenie kandydat przejdzie 0,5 km w stałym kierunku na przełaj przez las, powróci 2 km drogą, którą był uprzednio prowadzony, rozpozna bez kompasu strony świata przy pogodzie w nocy i w dzień. Błąd w ocenie “na oko” nie może przekraczać 20%. Sprawność fizyczną wykaże kandydat przy sposobności ćwiczeń polowych zwłaszcza w zakresie wchodzenia na drzewa, płoty i urwiska i schodzenia z nich i zjeżdżania po linie, rzutów do celu lub do leja, podchodów i biegów – a to na poziomie dostosowanym do jego organizmu, a wystarczającym do ćwiczeń urządzonych przy próbie tej sprawności.

Leśny człowiek

1.       Był sam na sam z lasem.

Spędził jeden dzień od 4 rano do 9 wieczór samotnie w lesie i tym czasie sam sobie trzykrotnie gotuje posiłek, mając z żywności tylko 0,5 kg chleba i garść soli, a ze sprzętu tylko menażkę, nóż, pudełko z 6 zapałkami oraz dowolną ilość sznura.

2.       Poznał dobrze jakiś las.

Dokona na odcinku ok. 1 km kwadratowych wywiadu lasu pod względem przydatności do harców i objaśni wywiad szkicami. Wykona “gwiazdę osobliwości” lasu t. j. wytyczny z pewnego punktu kierunki do kilkunastu ciekawostek przyrodniczych, przy czym uwzględni okazy świata zwierząt ssących, ptaków ,owadów i roślin (zwłaszcza drzew).

3.       Wie, jak żyje las.

Wykona wyznaczone mu konkretnie i w szczególności, a zależnie od rodzaju lasu zadanie przyrodnicze, polegające na zapoznaniu się z życiem owadów, ptaków lub roślin w lesie – albo: sprawdzi przez obserwację znaną poprzednio prawdę przyrodniczą, np. przystosowaniu owadów do życia, zależności rozwoju roślin od gleby, obyczaju zwierząt – albo wreszcie: podpatrzy zwierzę, nadzwyczaj trudne do podejścia.

4.       Zna dary lasu.

Uzbiera grzybów lub owoców leśnych i rozpozna gatunki 10 roślin jadalnych i leczniczych rosnących w lesie. Uzasadni znaczenie lasu w okolicy podmiejskiej. Wymieni korzyści osiągane przez człowieka w gospodarce leśnej. Wie jakie towarzystwa zajmują się ochroną przyrody, jak to czynią; wymieni kilka rezerwatów leśnych w Polsce.

5.       Zna niebezpieczeństwa lasu.

Umie rozpoznać żmiję; wie jakie miejsca ona nawiedza; zastosuje pomoc w fikcyjnym ukąszeniu przez nią. Wymieni środki przeciw osom i komarom. Rozpozna kilka trujących roślin.